เชื้อก่อโรค

เมลิออยโดสิสเป็นโรคติดเชื้อที่เกิดจากแบคทีเรียกรัมลบ Burkholderia pseudomalleiเชื้อ นี้เป็น saprophytic bacteria คือพบได้ทั่วไปในสิ่งแวดล้อม เช่น ดินและน้ำของถิ่นระบาดซึ่งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งขนาน 20 องศาเหนือใต้ของเส้นศูนย์สูตร เชื้อนี้มีความทนนานต่อสภาพแวดล้อมได้ดีมาก สามารถแยกเชื้อได้จากดินที่อยู่ลึกลงไปถึง 90 ซม. ในหน้าแล้งพบเชื้อสูงกว่าในหน้าฝน อัตราการแยกเชื้อจากผิวดินนาข้าวอยู่ในระดับต่ำ และเป็นไปได้ว่าเชื้อสามารถหลบซ่อนอยู่ใต้ดินตลอดทั้งปี และ ในช่วงที่ฝนตกชุกน้ำใต้ดินจะนำเอาเชื้อมาอยู่ที่ผิวดิน ชาวนาชาวสวนสัมผัสกับดินและน้ำในฤดูฝนจึงมีโอกาสรับเชื้อมาก และมีอุบัติการของการติดเชื้อและเกิดโรคสูงในฤดูฝน นอกจากนั้นเชื้อนี้สามารถทนอุณหภูมิต่ำในตู้เย็นได้เป็นเวลาหลายเดือน แม้กระทั่งทิ้งไว้ในน้ำกลั่นนานๆ เชื้อก็ไม่ตาย สามารถเจริญเติบโตได้ในน้ำเลี้ยงที่มีความเป็นกรด pH 4.5 และที่อุณหภูมิระหว่าง 15-42 องศาเซลเซียส นอกจากนั้นเชื้อที่พบในสิ่งแวดล้อม มีทั้งพวกที่สามารถใช้น้ำตาลอะราบิโนสได้ (Arabinose positive) และ ที่ใช้น้ำตาลอะราบิโนสไม่ได้ (Arabinose negative) แต่ เชื้อที่แยกจากผู้ป่วยเป็นชนิดที่ใช้น้ำตาลอะราบิโนสไม่ได้ โรคนี้พบบ่อยในประเทศที่อยู่ในเขตร้อน โดยเฉพาะประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ประเทศไทย เวียดนาม เขมร ลาว มาเลเซีย และทางภาคเหนือของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งจัดว่าเป็นเขตเมืองร้อนเช่นกัน สำหรับประเทศไทยพบเชื้อในดินและน้ำทั่วประเทศ แต่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือพบโรคนี้มาก ที่สุดมีรายงานผู้ป่วย community acquired septicaemia เกิดจากโรคเมลิออยโดสิสร้อยละ 20 และมีอาการรุนแรง อัตราการตายสูงร้อยละ 70-80% หลังจากวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2544 ประเทศ สหรัฐอเมริกาได้จัดเชื้อนี้ให้อยู่ในกลุ่ม ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะนำมาใช้เป็นอาวุธชีวภาพ ทำให้เชื้อนี้มีความสำคัญมากยิ่งขึ้น